|
هويت فردي و جمعي |
هويت (Identity) يك از مباحث پيچيده و چند وجهي در علوم انساني و اجتماعي است كه در دو سطح فردي و جمعي مطرح ميشود. در سطح فردي هويت تصويري است كه فرد از خود (self) و ويژگيهاي شخصيتي خويش به عنوان وجوه تمايز با ديگران دارد كه به نوعي نظام شخصيتي و كليت رواني – اجتماعي او را تعريف ميكند.
در بعد اجتماعي، هويت بيانگر و معرف اشتراك در باورها، ارزشها، هنجارها و منافعي است كه فرد را با ديگران در ارتباط و پيوند دو سويه قرار ميدهد و كنشها و رفتارهايش را با آنها همسو و همگرا ميكند.
بنابر اين، هويت جمعي در علوم انساني و اجتماعي به آن حوزه و گستره اي از حيات اجتماعي اطلاق ميگردد كه فرد خود را با ما (we) متعلق، منتسب و مديون بدان ميداند و در برابر آن احساس تعهد، مسئوليت و تكليف ميكند. مانند: ما مردان، ما زنان، ما تهرانيها، ما محله اصفهانكي ها و ...
لذا هويتها در فرايند اجتماعي شدن كسب ميشوند و داراي گونههاي بسيارياند. هويت جمعي از سطوح خاص شخصيتي، خانوادگي، فاميلي، طايفه اي، قومي و ... آغاز و تا سطوح عام محلي، منطقهاي، ملي و جهاني امتداد مييابند.
هويتها به لحاظ درون مايه و محتوا نيز مجموعه متنوعي دارند. مانند هويت مذهبي، زباني، جنسي، اعتقادي، طبقهاي، صنفي، سياسي، فرهنگي، محلهاي و ...
بنابراين، از آنجائيكه هويت اجتماعي اساس و چارچوب شباهتها، تفاوتها، چگونگي شكلگيري ارتباطات اجتماعي معنادار و هدفمند در جامعه را معين و معرفي ميكنند. ضروري است در برنامهريزيهاي كارآمد فرهنگي با درك مباني، اصول و مفاهيم و نيز شناخت و بهرهمندي از الگوهاي هويتي ارزشمند و متعالي در جامعه در ارتقاء سطح فرهنگ شهروندي مفيد و موثر باشيم. ¯